Yemekler Vucudun yapisinda luzumlu olan ve is gormesi icin gerekli enerjiyi saglayan pismis veya cig gida maddeleri.

Yemek yemek ve pisirmek insan ve ilk peygamber hazret-i adem zamanindan beri vardir. Hazret-i adem’e Allahu teala tarafindan on sahife gonderildi. Bu sahifelerde iman edilecek hususlar, cesitli dillerde lugatlar, gusul abdesti almak, oruc tutmak, les, kan, domuz eti yememek, tip ilaclari, hesap gibi seyler bildirilmisti. Ilk insanlar, bazi tarihcilerin zannettigi gibi ilimsiz, fensiz, gorgusuz, ciplak ve vahsi kimseler degildi. Bugun Asya, Afrika collerinde ve Amerika ormanlarinda tunc devrindekilere benziyen bazi ilkel goruslere sahip bilgisiz, yasayislari basit insanlar vardir. Bundan dolayi ne bugunku, ne de ilk insanlarin hepsi icin bilgisiz, yemek pisirmeyi bilmeyen denilemez. Hazret-i adem ve ona inananlar sehirlerde yasarlardi. Okuma-yazma bilirlerdi. Demircilik, dokumacilik, ciftcilik, ekin ekmek, ekmek yapmak, yemek pisirmek gibi sanat ve aletleri vardi. Altin uzerine para dahi basilmis, maden ocaklari isletip, cesitli aletler yapilmisti. Daha sonra insanlar sanat ve teknikte ilerledikleri gibi, yavas yavas degisik yemek pisirme gelenegi de kendini gosterdi. Her milletin kendilerine has pisirme, servis yapma, sofra duzeni kurma vs. gibi durumlar ortaya cikti. Eski Misirlilarda, Romalilarda ve Turklerde bu gibi degisiklikleri gormek mumkundur.

Turklerin Islam dinini kabul etmeleri neticesinde yemek cesitlerinde de onemli degisiklikler oldu. Islam dininin yenmesinde ve icmesinde mahzur gormedigi yemekler, etler yenmeye baslandi. Yemekler, vucudun ihtiyaci olan madensel tuzlari ve vitaminleri de saglarlar. Madensel tuzlar vucuda enerji vermezler. Fakat bunlar vucuda bir yapi tasi gibi gereklidir. Vucut iskeletini meydana getiren kemiklerin gelismesi, dislerin saglam ve uzun omurlu olmasi madensel tuzlarin varligina baglidir. Madensel tuzlar, organizmadaki sivilarin osmotik basinci ile asit alkali reaksiyonunu ve oksijen tasinmasi gibi cok onemli fizyolojik olaylari duzenlerler. Madensel tuzlar; diski, ter ve idrarla vucuttan disari atilarak tekrar yemeklerle geri alinirlar.

Yemeklerle; demir, kukurt, bakir, fosfor, kalsiyum, klor, potasyum, magnezyum ve sodyum tuzlari da alinir. Bunun icin yemekler pisirilirken suyu ve diger malzemeleri iyi ayarlanmalidir. Cunku madensel tuzlar ve maddeler pisirme sirasinda suya gecer. Pismis yemegin suyu cok geldi diye atilirsa, insan icin faydali olan tuzlar da atilmis olur.

Dunya mutfaklarinca taninan zengin Turk yemekleri Anadolu’da ozellikle Osmanlilar zamaninda ortaya cikmistir. Bugun bile hala Osmanli mutfagi ve icinde pisirilen yemekler diger dunya milletleri tarafindan benimsenerek zevkle yenmektedir.

Yemek pisirmek bilgi isi oldugu kadar zevk isidir. Vucudumuz icin faydali besin maddelerini yalniz sindirilmesi kolay hale gelecek duruma getirmek degil, ayni zamanda zevkle, istahla yenebilecek sekilde hazirlamak lazimdir. Acligi karsilamak icin yemek yenirse vucut gerektigi gibi beslenemez. Gunluk yemeklerde besinlerin uygunluguna ve yeterliligine, sagliga uygun olup olmadigina, verdigi enerji miktarlarina cok dikkat etmek gereklidir.

Insan vucudu icin lazim olan karbonhidrat, protein ve yaglar orantili bir sekilde alinmalidir. Saglikli bir hayat icin gunde ortalama 100 gram protein alinmasi gereklidir. Dokularin yeniden canlilik kazanmasi ve tamir edilmesi, yeni hucrelerin tesekkulu icin proteine ihtiyac vardir. Enerjinin temin edilmesi icin de yag ve karbonhidratlar dengeli alinmalidir. Vitamin ihtiyaci, salata ve meyvelerle de desteklenmelidir.

Besinler insan vucuduna yararli olmasi icin pisirilir ve yemek haline getirilir. Pisirmenin gayesi besinlerde bulunan faydali maddalerin kolayca emilmesini saglamaktir. Hastalik yapacak mikrop ve parazitler varsa onlari yok etmektir.

Yemek pisirmek, sofra duzenlemek, pisen yemekleri agiz tadiyla yedirmek, ev hanimlari icin ayri bir sanat ve zevk isidir. Bunun icin bir ev hanimindan beklenen sadece ascibasilik degil, dengeli beslenmeyi saglayici istah acici yemekler pisirip, gonul acici ve zevk verici bir sofra kurabilmektir.

Yemekler evin gunluk ihtiyacina gore hazirlanmalidir. Bunun yaninda su sartlara da uymak cok faydalidir:

1. Pisirilmek istenen yiyecekler yapilacak yemeklere gore secilmeli.

2. Yemek pisirmek icin verilen recetedeki olculere uyulmali (Biber, yag ve tuz oranlari istege gore degisebilir).

3. Pisirilen yemeklerin lezzetli ve besin degerlerini fazla kaybetmemeleri icin pisirilis usullerine, firin ve buna benzer aletlerin ates hararet dereceleri iyi ayarlanmali.

4. Hazirlanan ve pisirilen yemekler; protein, madenler, enerji, karbonhidrat ve yag oranlari bakimindan birbirlerini tamamlamalidir.

Yemeklikler genellikle hayvani, nebati olmak uzere ikiye ayrilirlar. Bunlarin herbirinden degisik sekilde yemekler pisirilir. Yemek pisirme usulleri cevreden cevreye degisir. Her yorenin kendine has yemek cesitleri ve pisirme usulleri vardir. Genelde bunlar soyle siralanabilir:

1) Haslamalar, 2) Izgaralar, 3) Tavalar, 4) Soteler, 5) Kavurmalar, 6) Tencere yemekleri, 7) Firin yemekleri, 8) Gratenler (degisik usullerle pisen yemeklerin, pistikten sonra oldugu gibi veya yemeklerin ustune salca dokerek harareti ustten ayarli ve kizgin firina konularak ustleri kizartilir. Yemeklerin lezzetlerinin daha iyi olmasi saglanir.), 9) Hamur isleri, 10)Benmari usulu: (Genelde icine yumurta ve salca karistirilmis yemeklerdir. Bu cins yemeklerin tarif uzerine hazirlanis malzemeleri bir kaba konur. Bu kap da icinde su kayniyan kabin icine yatirilir. Boylece yemek suyun hararet ve buhariyla pismis olur. Bunlarin hepsinin pisirilis sekilleri ayri ayridir.

Yemeklerin guzel ve lezzetli olmasi icin pisirilmede kullanilan aletler cok onemlidir. Toprak comlekte, maltiz uzerinde agir agir pisen bir kuru fasulye ile bugunku bilinen usulde pisirilen kuru fasulye arasinda lezzet bakimindan cok fark vardir. Bunun icin yemekler, taskomuru veya odun komuru yakan maltizlarda, komur ve odun yakan kuzine sobalarda pisirilirse daha lezzetli olur. Bu gun tabanlari kalin isi iletme derecesi yuksek olan kaplarda pisirilen yemekler de lezzetli olmaktadir. Yemeklerin pisirilmesi kadar saklanmasi da cok onemlidir. Cok guzel pisirilmis bir yemek iyi saklanmazsa hemen bozulur. Insana fayda verecegi yerde zarar verir ve hasta eder. Bunun icin yemegi gunu gunune pisirmelidir.